Hidrojenasyon Nedir ?

0
254

 

bir kimyasal sınıfıdır ve organik bileşiklere hidrojen eklenmesi işlemine verilen addır. Özellikle doymamış organik bileşenler olan nitriller, alkenler, alkinler ve ketonlar adına önemli bir rekasiyondurlar. Hidrojenasyon işleminin tersi deHidrojenasyon demektir. Belli bir basınç altında ve katalizörlerin de etkisi ile direkt hidrojen eklemesi işlemi şeklinde gerçekleşen Hidrojenasyon, reaksiyonlar ve tepkimeler açısından önemli bir yere sahiptir. Alkenlerdeki doymamış karbon kimyasal bağına bir hidojen daha eklenerek oluşturulan örmekte alken, alkana dönüştürülür ve bu da hidrojeansyona güzel bir örnektir.

Petrokimya ve ilaç sektöründe çok farklı ve ilginç şekillerde kullanılır. Sadece karbon ve karbon tekli bağına sahip olan alkanlar, yukarıda anlatılan tepkime sırasında katalizör kullanıldığı için ‘ katalitik hidrojenleme’ olarak adlandırılırlar. Alkenlerde ise hidrojen katılma tepkimeleri sırasında dışarıya ısı verimi gerçekleştiği için ekzotermik tepkimeler olarak anılırlar. Oda sıcaklığında gerçekleşen tepkimelerde katalizör kullanmaya gerek yoktur çünkü katalizörsüz tepkime gerçekleşir. Yani tepkimelerde katalizör kullanılmasının sebebi tepkimeyi oda sıcaklığında gerçekleştirmektir.

Hidrojenasyon tepkimesinin asıl amacı hidrojen atomlarının çoklu bağlara katılımını gerçekleştirmektir. Sıklıkla heterojen katalizörlü katılma tepkimeleri görülmesine rağmen nadir de olsa homojen katalizörler kullanılmaktadır. Fakat bu tarz tepkimelerde genellikle geçiş metalleri katalizör görevi görürler. Ayrıca tepkimede hidrojen kullanılması basınç ve sıcaklık değerine de etki eder. Periyodik cetvelin 8. grup elementlerinin tamamı Hidrojenasyon tepkimelerinde kullanılırlar. Özel olarak tercih edilen elementler ise paladiyum ve nikeldir. Katalizör görevini üstlenen elementler ise platin, rohodiyum, rutheniyum, kobalt, demir, bakır kromit ve çinko kromittir. Gıda sektöründe doymamış yağların ikili ve üçlü bağlarının, platin yada nikel katalizörü kullanılarak doyurulup margarin elde edilmesi işlemi günlük hayatta Hidrojenasyona örnektir.

CEVAP VER