TÜRKLERİN TARİH BOYUNCA KULLANDIĞI ALFABELER NELERDİR?

TÜRKLERİN TARİH BOYUNCA KULLANDIĞI ALFABELER NELERDİR?

Tarihin en eski uygarlıklarından olan Türkler, Asya’ dan Avrupa’ya ve hatta Afrika’ya kadar uzanan geniş bir coğrafyada devletler kurmuş, medeniyetler oluşturmuştur. Türk dili, Ural Altay dil grubunda en eski dillerden bir tanesidir. Uzun dönem sadece sözlü olarak var olan Türk Dili, ilk olarak 732 yılında dikildiği düşünülen Orhun yazıtlarında yazıya dönüşmüştür. Bilinen en eski Türkçe yazı Orhun kitabeleridir.

Türklerin tarih boyunca kullandığı 5 adet ana alfabe vardır. Bunlar; Göktürk Alfabesi, Uygur alfabesi, Arap İslam Alfabesi, Kiril Alfabesi ve Latin Alfabesidir.

Türklerin kullandığı alfabeleri tek tek inceleyecek olursak;

GÖKTÜRK ALFABESİ

Türklerin kullandığı alfabelerin ilki olan Göktürk alfabesi, Orhun civarında yerleşmiş Türkler tarafından oluşturulmuş ve zaman içinde diğer Türk boylarının katkıları ile gelişmiştir. Göktürk alfabesi başta Göktürkler, Hunlar ve birçok diğer Türk boyları tarafından kullanılmıştır. En gelişmiş olduğu dönemde 4’ü sesli 38 harften oluşmuştur. Ok, ko, ku, uk gibi çok kullanılan bazı heceler kendine özgü olarak atanan bir harf ile simgelenmiştir. Göktürk alfabesi sağdan sola doğru yazılıp okunmaktadır.

UYGUR ALFABESİ

Uygurlar, Göktürk alfabesinden de esinlenerek 4’ü sesli 18 simge ve işaretten oluşan Uygur Alfabesini kullanmışlardır. Harflerin bitişik olması, sağdan sola doğru yazılışı alfabenin karakteristik özelliğidir. Uygur alfabesini kullanan yazıcılar, bakşı, bakşıgeri, serbahşı isimleri ile anılmışlardır.

ARAP – İSLAM ALFABESİ

Türklerin islamiyete geçişi ile bu bölgede yaşayan Türkler, Arap – İslam alfabesini kullanmaya başlamışlardır. Arap alfabesinde 28 harf vardır. Ancak Türklerin kullandığı Arap – İslam alfabesi kendi seslerini karşılayan harflerle birlikte 31 ile 36 harften meydana gelmiştir. Sağdan sola doğru yazılıp okunmaktadır. Arap – İslam alfabesi, Karahanlılar, Gazneliler, Tolunoğulları, İhşitler, Selçuklular ve Osmanlılar tarafından kullanmıştır. Türk – İslam tarihinin önemli birçok eseri bu alfabe ile yazılmıştır.

KİRİL ALFABESİ

Bu gün ki Rusya ve çevresinde yaşayan Türkler, uzun yıllarca Kiril alfabesi kullanmışlardır. Günümüzde Azerbaycan, Kırgızistan, Özbekistan, Türkmenistan ve Kazakistan gibi bağımsız Türk devletleri tarafından halen kullanılmaktadır. Kiril alfabesi 11’i sesli 38 harften oluşmaktadır. Soldan sağa yazılır ve okunur.

LATİN ALFABESİ

1 Kasım 1928 tarihinde Harf Devrimi ile Latin Alfabesi kullanılmaya başlanmıştır. Türkiye ve Avrupa Türkleri tarafından kullanılmaktadır. 8’i sesli 29 harften oluşmaktadır. Soldan sağa doğru okunup yazılmaktadır.

 

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.